Başlıkla sonuç arasına yöntemi koyun
İlk geçişte yalnızca beş not çıkarın: araştırma sorusu, katılımcıların seçimi, karşılaştırılan gruplar, ölçülen sonuç ve inceleme süresi. Metinde bunlardan biri yoksa tamamlanmış gibi varsaymayın. Yazarın yorumuyla tabloda gerçekten gösterilen şeyi ayrı tutun.
Bir okuma tablosu
| Alan | Sorulacak soru |
|---|---|
| Tasarım | Gözlem mi, müdahale mi; karşılaştırma nasıl yapıldı? |
| Örneklem | Kimler dâhil edildi, kimler dışarıda kaldı? |
| Ölçüm | İddia edilen kavram gerçekten ölçüldü mü? |
| Sonuç | Etki hangi birimde ve hangi belirsizlikle verildi? |
| Şeffaflık | Plan, veri, kod ve çıkar çatışmaları açıklanmış mı? |
İstatistiksel eşik tek başına karar değildir
ASA'nın p-değeri açıklaması, istatistiksel anlamlılığın etki büyüklüğü veya bir sonucun bilimsel öneminin ölçüsü olmadığını vurgular. Bu nedenle yalnızca “anlamlı bulundu” ifadesini not etmekle yetinmeyin. Etkinin büyüklüğünü, ölçüm birimini ve çalışmanın sınırlarını da kaydedin.
Okuma notunu bitirirken
Üç ayrı cümle kurun: araştırmanın gösterdiği, sizin bundan çıkardığınız ve henüz bilmediğiniz. Başka bir topluma veya döneme genelleme yaptığınızda bu adımı açıkça işaretleyin. Bir çalışma hakkında temkinli olmak, onu yok saymakla aynı şey değildir.
Kaynaklar ve köken
Kaynak kontrolü / web sürümü: 14 Ekim 2026. Arşiv belgesinin özgün tarihi ayrı tutulur.
Özette olmayan yöntemi bilinmeyen bırakın
Bir özetin sonuç cümlesi, çalışma yönteminin bütün ayrıntılarını içermez. Eksik bilgiyi alışılmış bir yöntemle doldurmak yerine okuma kartında açık bırakın. Aşağıdaki kayıt tamamen hayalîdir; gerçek araştırma sonucu veya ELYADAL katılımcı verisi değildir.
- Elinizdekinin özet, tam metin, ön baskı ya da son sürüm olduğunu yazın. Başlık, yazar, tarih ve sürümü kaydedin.
- İddianın yanında yöntem sorularını çıkarın: katılımcılar nasıl seçildi, gruplar nasıl oluştu, ne ölçüldü, hangi karşılaştırma yapıldı?
- Her soruyu “belirtilmiş”, “belirtilmemiş” veya “bu parçada görülemiyor” diye işaretleyin. Özette görülmeyen ayrıntının tam metinde de olmadığını iddia etmeyin.
- Eksik bilgi için tam metne veya ek dosyaya dönün. Erişemiyorsanız sonucu sınırlı tutun; rastgele atama veya ön kayıt yapıldığını varsaymayın.
Doldurulmuş örnek: hayalî özet “iki grubun puanları farklıydı” diyor; grup oluşturma yöntemi ve başlangıç ölçümü verilmiyor. Kart: gözlem=özette fark bildiriliyor; tasarım=bu parçada görülemiyor; nedensellik=kurulamıyor; sonraki adım=tam metnin yöntem bölümünü bulmak. “Müdahale farkı yarattı” cümlesi bu özete dayanmaz.
Boş kart: kimlik/sürüm __; eldeki parça __; bildirilen sonuç __; yöntem bilgisi __; belirsizlik __; gereken bölüm __; bulunamadıysa sınır __. İstatistiksel eşik de tek başına tasarımı veya bilimsel önemi göstermez. Bu okuma kartı kalite puanı, klinik değerlendirme ya da yapılmış bir hakemlik değildir.
Bağlam kaynağı: www.amstat.org.
